Ga je binnenkort op vakantie met je baby of kindje(s)? Dan vraag je je misschien af hoe je dat straks moet doen met slaap. Houd je het ritme van thuis aan? Laat je alles los? Kun je nog wel gezellig uit eten? En wat als je kindje ineens slecht gaat slapen?
Dat zijn vragen die ik heel goed herken.
Toen mijn dochter Izzy vier maanden oud was, stapte ik voor het eerst met haar op het vliegtuig naar Bali. Achteraf denk ik soms: waar begon ik aan? Niet alleen omdat zo’n reis naar Bali een onderneming op zich is, maar ook omdat ik nog maar net moeder was. Alles was nieuw en ik maakte me behoorlijk druk over haar slaap.
Inmiddels zijn we heel wat vakanties verder. Van verre reizen tot zomers op campings in Nederland en glampings in Italië. Wat ik in al die jaren heb geleerd, is dat slapen op vakantie bijna nooit precies hetzelfde verloopt als thuis. En dat hoeft ook niet.
Veel ouders denken dat ze moeten kiezen tussen een ontspannen vakantie of een goed slapend kind. Gelukkig is dat meestal niet zo. De waarheid ligt vaak ergens in het midden.
Je hoeft niet alles precies hetzelfde te doen als thuis
Eén van de grootste valkuilen die ik zie, is dat ouders proberen het ritme van thuis één op één mee te nemen op vakantie. Natuurlijk is ritme belangrijk. Zeker bij baby’s en jonge kinderen. Maar vakantie is nu eenmaal anders. Je bent in een andere omgeving, hebt andere plannen en wilt misschien ook gewoon genieten van een terrasje, een avondmarkt of een etentje. Als je dan krampachtig vasthoudt aan elke dut en elke bedtijd, kan vakantie behoorlijk stressvol worden.
Aan de andere kant zie ik ook ouders die alles loslaten zodra ze op vakantie zijn. Dat werkt soms prima, maar niet voor ieder kind.
Mijn advies is daarom altijd: zoek de middenweg.
Kijk naar je kind en de klok
Wat ik ouders vaak meegeef, is dat je vooral moet kijken naar het effect van je keuzes. Gaat jouw kindje op vakantie een uur later naar bed, slaapt het vervolgens prima door en wordt het de volgende ochtend wat later wakker? Geniet ervan.
Maar merk je dat later naar bed gaan resulteert in een onrustige nacht, meerdere nachtelijke ontwakingen of een ochtend die om vijf uur begint? Dan geeft je kindje eigenlijk zelf aan dat dit misschien nog niet zo goed werkt.
Dat is ook helemaal niet erg. Sommige kinderen kunnen veel flexibiliteit beter aan, andere kinderen hebben wat meer structuur nodig. Geen van beide is goed of fout. Kijk wat werkt voor jullie. Probeer het. Werkt het niet, dan heb je je antwoord.
Houd het aantal dutjes ongeveer hetzelfde
Een praktische tip die vaak goed werkt, is om het aantal dutjes van thuis ongeveer aan te houden. Dat betekent niet dat alles precies op dezelfde tijd moet gebeuren. Een dutje kan best eens wat eerder of later vallen. Je bent tenslotte op vakantie. Maar probeer wel grote verschuivingen te voorkomen. Een kindje dat thuis drie dutjes doet, heeft op vakantie ook nog steeds drie dutjes nodig. En een kindje dat thuis twee dutjes doet, heeft die behoefte meestal ook nog gewoon. De tijden mogen iets ruimer genomen worden dan thuis, maar houd wel het zelfde aantal aan.
Juist goede slaap overdag helpt om oververmoeidheid te voorkomen.
Bescherm de middagdut
Als ik één dutje zou moeten kiezen dat je het liefst wil beschermen op vakantie, dan is het de middagdut. Dat is vaak de meest herstellende slaap van de dag. Die helpt je kindje om de rest van de dag goed door te komen en zorgt vaak ook voor betere nachten.
Dus moet je een keuze maken tussen een dutje onderweg of een dutje in een rustige, donkere kamer op je vakantiebestemming? Dan zou ik proberen de middagdut zoveel mogelijk in je accommodatie te laten plaatsvinden. Het ochtenddutje of een eventueel laatste dutje zijn vaak wat makkelijker flexibel in te vullen.
Zeker de powernap is ideaal ‘on the go’ in de kinderwagen of draagzak.
Soms helpt een extra powernap juist
Vakantie vraagt soms om wat creativiteit. Ik zie bijvoorbeeld regelmatig kinderen die thuis geen derde dutje meer nodig hebben. Maar als je wilt dat je kindje wat later naar bed kan, zonder oververmoeid te raken: in zo’n geval kan een kort powernapje aan het einde van de middag soms juist helpen. Niet omdat je kindje dat thuis ook doet, maar omdat het ervoor zorgt dat je de avond haalt zonder oververmoeid te raken.
Dat hoeft niet iedere dag. Zie het vooral als een hulpmiddel als je een keer wat meer flexibiliteit wilt.
Oververmoeidheid blijft de grootste boosdoener
Als er één ding is waar ik altijd op ‘hamer’, zowel thuis als op vakantie: probeer oververmoeidheid te voorkomen.
Oververmoeidheid is vaak de oorzaak van:
- onrustige nachten
- vroeg wakker worden
- korte dutjes
- moeite met inslapen
Daarom kijk ik op vakantie ook veel minder naar de exacte kloktijden en veel meer naar het totaalplaatje. Gaat het nog goed? Is je kindje vrolijk? Zijn de nachten prima? Het aantal uren slaap per 24 uur min of meer gelijk aan thuis? Dan hoef je waarschijnlijk niet zoveel aan te passen.
Merk je dat het steeds lastiger wordt, dat dutjes verslechteren en de nachten onrustiger worden? Dan is het vaak slim om een paar dagen weer wat dichter bij het vertrouwde ritme van thuis te blijven. Meestal zie je dan snel weer verbetering.
Verpest een vakantie het slaapritme van mijn kind?
Het antwoord is gelukkig bijna altijd nee. Kinderen zijn vaak veel flexibeler dan we denken. Een vakantie betekent niet dat je thuis weer helemaal opnieuw moet beginnen. En als de slaap tijdens de vakantie even wat minder gaat? Dan zie ik meestal dat kinderen hun vertrouwde ritme thuis verrassend snel weer oppakken.
Tot slot
Vakantie draait om samen herinneringen maken. Om genieten, ontspannen en even weg zijn uit de dagelijkse routine. Kijk naar je kindje. Kijk naar wat werkt. Durf wat flexibiliteit toe te laten, maar houd ook in de gaten wanneer je kind behoefte heeft aan wat meer structuur.
Vaak zit de ideale vakantie precies tussen die twee in.
FAQ – Veelgestelde vragen over slapen op vakantie
Moet ik het slaapritme van thuis exact aanhouden op vakantie?
Nee. Een beetje flexibiliteit kan prima. Kijk vooral hoe jouw kindje reageert op veranderingen.
Kan mijn baby later naar bed op vakantie?
Probeer het. Als je merkt dat je kindje daar goed op reageert. Sommige kinderen kunnen dat prima aan, andere minder.
Welke dut is het belangrijkst op vakantie?
Voor de meeste kinderen is de middagdut de meest herstellende dut van de dag.
Lees ook: 7 slaaptips voor op de camping
