In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober 2026 gaat de wintertijd in en de klok een uur terug. Op papier is dat een uur extra slaap. In de praktijk betekent het meestal dat je baby een uur eerder wakker is.
Veel ouders denken bij de wintertijd aan die ene zondag. Maar de wintertijd is eigenlijk het begin van maanden met kortere dagen, donkere ochtenden en avonden die al vroeg donker zijn. Dat heeft invloed op de slaap van je baby, peuter of kleuter.
In deze blog lees je waarom je kindje niet automatisch meegaat met de klok en wat je kunt doen om de wintermaanden qua slaap goed door te komen. Je vindt er ook een concreet schema voor de dagen rond de overgang om het zo soepel mogelijk te laten verlopen.
Waarom je baby zich niets van de klok aantrekt
Je baby kan geen klok kijken. Hij gaat af op zijn biologische klok, en die wordt vooral gestuurd door licht en donker.
Die klok is gewend aan een vast ritme. Een kindje dat altijd om 07.00 uur wakker wordt, is na de wintertijd om 06.00 uur wakker volgens de nieuwe klok. Niet omdat het slecht heeft geslapen, maar omdat zijn lijf precies op tijd is. Alleen de klok aan de muur is verzet.
Het goede nieuws: daglicht en donker helpen zijn biologische klok om weer gelijk te komen met de nieuwe tijd. Dat kost vaak een paar dagen, soms een week.
Zo pak je de wintertijd overgang aan: twee manieren
Je kunt de overgang op twee manieren aanpakken. Welke past, hangt af van hoe gevoelig je kindje is voor veranderingen in het ritme.
Manier 1: in één keer meegaan met de nieuwe wintertijd
Je houdt tot zondag je gewone ritme aan en gaat vanaf de ochtend dat de klok is verzet gewoon mee in de nieuwe tijd. Dit werkt goed voor kinderen die vrij makkelijk meebewegen.
Een voorbeeld: je kindje wordt normaal om 07.00 uur wakker, doet om 13.00 uur zijn middagdut en gaat om 19.00 uur naar bed. Na de wintertijd is hij waarschijnlijk om 06.00 uur wakker. Leg hem dan rond 13.00 uur gewoon in bed voor zijn middagdut en ga ook voor de avond direct mee in de nieuwe tijd. Merk je dat hij erg moe is? Dan mag de bedtijd de eerste dagen iets eerder. Na een paar dagen is je kindje meestal gewend aan de nieuwe tijden.
Manier 2: stapsgewijs, al vóór de overgang naar de wintertijd
Dit is handig voor een gevoelige slaper die snel van slag is als het ritme verandert, en voor een vroege vogel die nu al om 06.00 uur of eerder wakker is. Vanaf de donderdag voor de overgang schuif je je schema elke dag 15 minuten op: je houdt je kindje ’s ochtends 15 minuten langer in bed (als dat lukt) en brengt hem voor elk dutje en voor bedtijd 15 minuten later naar bed. Zo ziet dat eruit voor een kindje met de tijden uit het voorbeeld hierboven:
| Dag | Wakker | Middagdut | Bedtijd |
|---|---|---|---|
| Normaal | 07.00 | 13.00 | 19.00 |
| Donderdag | 07.15 | 13.15 | 19.15 |
| Vrijdag | 07.30 | 13.30 | 19.30 |
| Zaterdag | 07.45 | 13.45 | 19.45 |
| Zondag (wintertijd) | 07.00 | 13.00 | 19.00 |
Op zondag ga je terug naar je gewone tijden op de nieuwe klok. Je kindje zit er dan nog maar 15 minuten naast, in plaats van een heel uur. Is je kindje extra gevoelig, of nog erg jong met korte wakkertijden? Neem dan stapjes van 10 minuten en begin al op maandag.
Wat je de eerste dagen mag verwachten
Dit zie ik bij kinderen na de overgang vaak terug:
- Een uur eerder wakker in de ochtend
- Eerder moe in de avond, omdat hun lijf nog op de oude tijd zit
- Dutjes die op de nieuwe klok eerder lijken te komen dan normaal
- Een korter lontje door een beetje oververmoeidheid
Dat is normaal en gaat vanzelf over. Ga in de ochtend gewoon mee in de nieuwe tijd en houd de rest van de dag zoveel mogelijk vast aan je vertrouwde ritme.
Merk je dat je kindje ’s avonds echt overmand wordt door vermoeidheid? Leg hem dan iets eerder op bed en schuif de bedtijd na een paar dagen weer een klein stukje op richting de normale tijd. Oververmoeidheid maakt inslapen en doorslapen juist lastiger. Meer over te lange en te korte wakkertijden lees je in mijn blog Hoe lang mag een baby wakker zijn.
Het wordt eerder donker: moet de bedtijd dan ook eerder?
Het wordt steeds vroeger donker, maar dat hoeft geen indicatie voor eerder naar bed te zijn. Een bedtijd die veel te vroeg is, kan zorgen voor onrustige nachten of heel vroeg wakker worden, omdat je kindje nog niet moe genoeg is. Je kindje heeft in de winter niet ineens meer slaap nodig dan in de zomer.
Houd daarom vast aan de bedtijd die past bij de wakkertijden van je baby of het ritme van je kindje. Maak de avond vooral gezellig: lampen een tandje lager, warm licht en een rustige routine. Zo merkt je kindje ook zonder zon dat de dag langzaam afloopt.
Daglicht en donker: zo gebruik je ze
Licht en donker sturen de biologische klok van je kind. Met een paar kleine gewoontes help je die klok in de winter op koers te blijven.
- Ga elke ochtend naar buiten. Ook op een grijze dag is het buiten lichter dan binnen. Zo wordt de nieuwe biologische klok sneller ingesteld.
- Houd de slaapkamer donker. Dat geldt voor de nacht en voor dutjes overdag. Waarom dat zo belangrijk is lees je in mijn blog over het belang van een donkere kamer.
- Dim de lampen in de laatste uren voor bedtijd. Fel licht in de avond maakt het lastiger om tot rust te komen.
- Houd je bedtijdroutine vast. Een herkenbare routine geeft je kind houvast, ook als de buitenwereld verandert.
- Let op de slaapsignalen. Hoe je die herkent lees je in Hoe herken je slaapsignalen bij je baby.
- Peuter of kleuter die vroeg wakker is? Een slaaptrainer kan helpen om te laten zien wanneer het nog nacht is en wanneer het tijd is om op te staan.
Het hoeft niet perfect te gaan. Maak je niet te druk, het komt echt goed.
